Cách sử dụng phân đạm hiệu quả

bón phân đạm

Để đảm bảo bón phân đạm cho cây trồng đạt hiệu quả cao, tránh ảnh hưởng xấu mà phân có thể gây ra cho cây trồng và môi trường, khi sử dụng phân đạm cần lưu ý những điểm sau:

1. Trong bón phân cho cây trồng không thể thiếu việc bón phân đạm, bón phân đạm là cơ sở cho việc bón các loại phân khác cho cây, bón phân đạm là then chốt của việc bón phân cho cây trồng.

+ Bón phân đạm cho hiệu quả cao, có ảnh hưởng quyết định đến hiệu lực chung của việc bón phân và hiệu lực của từng loại phân bón khác cho cây trồng.

+ Khi các điều kiện để cây sinh trưởng tốt được thỏa mãn (giống cây, đặc điểm canh tác, bón phân cân đối, điều kiện sinh thái,...) thì chính mức bón phân đạm cho phép khai thác đến mức tối đa tiềm năng năng suất cây trồng.

2. Khi bón phân đạm cần xác định cẩn thận không chỉ về số lượng bón mà cả về phương pháp bón phân để đảm bảo bón phân đạt hiệu quả cao, đồng thời tránh được những ảnh hưởng xấu có thể xảy ra đối với cây trồng và môi trường.

+ Nếu bón thiếu đạm: so với yêu cầu cũng như tiềm năng năng suất của cây trồng, cây sinh trưởng phát triển kém, năng suất, phẩm chất thấp đồng thời việc cây phải khai thác nhiều đạm từ đất dẫn đến suy kiệt đất và không thể sinh trưởng phát triển bền vững.

+ Nếu bón thừa đạm: so với yêu cầu năng suất của cây trồng thì cây phát triển quá mạnh các cơ quan sinh trưởng, kéo dài thời gian sinh trưởng, tạo điều kiện cho sâu bệnh tấn công, gây hiện tượng lốp đổ, ở cây hòa thảo, giảm năng suất và phẩm chất, ảnh hưởng xấu tới môi trường.

+ Khi xác định phương pháp bón phân (thời kỳ bón, vị trí bón, và phối hợp dạng phân đạm với các dạng phân khác nhau) không phù hợp với điều kiện cây trồng, đất trồng cũng có khả năng làm cho cây bị thiếu hay thừa đạm cục bộ và cũng có thể gây ảnh hưởng xấu đến môi trường.

Vd: Việc bón phâm đạm không đúng vị trí, bón phân, vào tầng oxy hóa của đất lúa cũng làm phần lớn phân đạm bị mất do phản đạm hóa và rửa trôi bề mặt. Việc trộn phân đạm amoni với các phân có phản ứng kiềm (Lân nung chảy, tro bếp) khi bón sẽ làm mất đạm một cách vô ích.

3. Những cơ sở xác định lượng phân đạm bón hợp lý cho cây trồng

+ Bón phân hợp lý dựa vào đặc điểm sinh lý và mục tiêu năng suất của cây trồng cần đạt. Mỗi loại cây trồng và ứng với mọi chức năng của nó, có đặc điểm sinh lý về nhu cầu đạm khác nhau.

Vd: Nhu cầu bón đạm của các loại rau (Kg N/ha).

Rất cao

(200 – 400)

Cao

(150 – 180)

Trung bình

(80 – 100)

Thấp

(40 – 80)

Súp lơ, bắp cải đỏ, cải bắp sớm

Cải thìa, bí đỏ, cà rốt muộn, tỏi tây, cải Bixen, cải bắp

Cải bao, dưa chuột, tỏi, su hào, mùi, đậu rau, cà rốt sớm, cà chua, hành

Đậu trắng, đậu Hà Lan, Hành ta

+ Yếu tố đất đai:

Mỗi loại đất trồng có khả năng cung cấp đạm cho cây khác nhau, thể hiện thông qua các chỉ tiêu: Hàm lượng đạm tổng số, hàm lượng đạm thủy phân, tỷ lệ C/N của đất, thành phần cơ giới đất, điều kiện sinh thái đất. Do vậy, nếu trồng cây trên đất có khả năng cung cấp nhiều đạm thì giảm lượng phân bón mà vẫn đạt được năng suất cao và ngược lại. Thành phần cơ giới đất nhẹ, hoặc nằm ở vị trí thoáng khí (chân vàn, vàn cao) có điều kiện để quá trình chuyển hóa từ N tổng số đến N dễ tiêu.

+ Đặc điểm và tình hình phát triển của cây trồng trước:

Cho biết khả năng để lại hay lấy đi nhiều đạm từ đất và từ phân bón cho cây trồng sau hệ thống luân canh.

Vd: Cây trồng có khả năng để lại đạm cho đất (cây họ đậu). Cây lấy đi nhiều N từ đất như ngô. Ngoài ra, còn có thể do cây trồng trước phát triển kém và dịch hại, thiên tai mà lượng đạm bón cho nó chưa được sử dụng hết có thể để lại dinh dưỡng đạm cho vụ sau.

Vd: lượng bón cho lúa mùa thường thấp hơn lúa xuân, do khả năng cung cấp đạm của đất trong điều kiện vụ mùa thường cao hơn vụ xuân.

4. Những cơ sở cho việc bón phân đạm hợp lý cho cây trồng

- Đặc điểm sinh lý của cây trồng về nhu cầu đạm trong quá trình sinh trưởng:

+ Ở đầu thời kỳ sinh trưởng sinh dưỡng, cây có nhu cầu đạm cao để phát triển các cơ quan sinh trưởng.

+ Ở giai đoạn sinh thực, nhu cầu đạm của cây ít đi, nếu bón thừa đạm ở giai đoạn này có nhiều khả năng ảnh hưởng xấu tới cây và không còn khả năng khắc phục như ở giai đoạn trước.

- Đặc điểm thành phần cơ giới đất.

Đất có thành phần cơ giới nhẹ (có khả năng hấp phụ kém, giữ phân kém): Nếu bón tập trung 1 lượng phân đạm lớn sẽ dễ dàng mất đạm do rửa trôi. Để hạn chế mất đạm trên đất này phải chia tổng lượng phân đạm cần bón ra làm nhiều lần bón, theo sát nhu cầu của cây ở từng thời kỳ sinh trưởng. Đối với đất có thành phần cơ giới nặng, do đất có khả năng giữ phân tốt, lại có thể bón tập trung một lượng phân đạm lớn nhằm cung cấp dinh dưỡng cho cây trong suốt quá trình sinh trưởng mà không sợ bị mất, giảm được công bón phân.

5. Những cơ sở cho việc xác định vị trí bón phân đạm hợp lý cho cây trồng

+ Cần tránh bón vãi phân trực tiếp trên mặt đất: do phân đạm đều là những dạng phân rất linh động, dễ bị mất do rửa trôi hay bay hơi.

+ Cần chú ý đến sự chuyển hoá các loại phân đạm trong các điều kiện khác nhau khi bón phân để hạn chế mất đạm. 

+ Các dạng phân đạm Nitrat dễ được cây sử dụng ngay cả trong điều kiện bất thuận, nhưng không được đất hấp phụ nên dễ bị rửa trôi và tham gia vào quá trình phản nitrat hoá. Vì vậy, nên bón các phân nitrat cho cây trồng cạn, nếu bón cho lúa chỉ nên bón thúc nông và bón từng ít một theo sát yêu cầu của cây.

+ Phân đạm Amoni dễ bị mất trong môi trường kiềm, khô hạn và nhiệt độ cao vì vậy khi bón các phân này cho cây trồng cạn cần bón sâu và trộn đều vào đất hoặc dùng nước tưới đưa phân xuống sâu. Bón phân đạm amoni và urê cho lúa cần bón sâu vào tầng khử của đất lúa. Các phân đạm amit cần bón sâu hơn vào trong đất so với các loại phân khác cho phù hợp với yêu cầu của cây trồng.

Bạn đọc có thể tham khảo: Giới thiệu một số loại phân đạm phổ biến 

6. Cần chú ý khắc phục nhược điểm có thể có của phân đạm

Một số loại phân đạm có các nhược điểm như: gây chua đất (phân đạm SA), có các ion đi kèm (ion Cl-, ion S) do vậy:

+ Khi bón liên tục các loại phân đạm gây chua (chua hoá học và sinh lý) cần có kế hoạch, bón vôi cải tạo đất, hay cũng có thể kết hợp sử dụng các dạng đạm gây chua với các loại phân hữu cơ, phân lân thiên nhiên, phân lân nung chảy cũng hạn chế được tác dụng gây chua của phân.

+ Cần chú ý tới các ion đi kèm có chứa trong phân đạm để vừa tăng cường hiệu quả phân bón vừa hạn chế tác hại mà chúng có thể gây ra cho cây trồng và đất.

Ví dụ: Không nên bón phân đạm có chứa gốc SO42- trên đất yếm khí nghèo sắt vì các dạng phân này có thể gây độc cho cây do tạo thành H2S trong quá trình chuyển hoá, trong khi đó lại bón rất tốt phân này cho đất trồng cây trên cạn thiếu S và cho các cây có nhu cầu S cao.

7. Các biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng phân đạm trong trồng trọt

+ Bón phân đạm đều cho diện tích trồng cây: Trộn phân đạm với cát, đất bột, phân chuồng mục để tăng khối lượng cho dễ bón, không nên trộn phân đạm amoni với vôi, tro bếp, hay với các loại phân có phản ứng kiềm vì sẽ làm mất đạm do bay hơi.

+ Tránh để thời tiết ảnh hưởng xấu tới việc bón phân: không bón phân đạm vào lúc trời nắng to, sắp mưa vì có thể làm mất đạm do bay hơi hoặc rửa trôi.

+ Áp dụng các biện pháp kỹ thuật trồng trọt tiên tiến (làm đất, giống tốt, thời vụ và mật độ gieo trồng, tưới nước, luân canh, bón phân cân đối…) và hợp lý khi bón phân cũng làm tăng hiệu quả sử dụng phân rõ.

+ Việc chọn dạng phân đạm bón phù hợp với đối tượng sử dụng (cây trồng, đất trồng và điều kiện sinh trưởng) sẽ phát huy ưu thế của phân trong điều kiện cụ thể mà làm tăng hiệu lực của phân.

Bạn đọc có thể tham khảo thêm:

+ Cách bón phân lân hiệu quả 

+ Cách bón phân kali hiệu quả 

NVKHNN- Trịnh Thị Khương

Bình luận